3 lugares de Allariz que contan quen somos
Decimos que os doces falan das nosas raíces, da historia e do legado dun pobo que pasa de xeración en xeración. Pero a identidade de Allariz non só se saborea: tamén se descobre nas súas rúas, prazas, edificios e nos recunchos que gardan a memoria viva da vila.
Cada lugar conserva unha parte da nosa historia, da nosa forma de vivir e das tradicións que foron dando forma á identidade deste pobo. Por iso, se queres descubrir a verdadeira esencia de Allariz, paga a pena ir un pouco máis alá dos seus espazos máis coñecidos. Hai lugares que axudan a comprender a historia, a cultura e o carácter dunha vila que soubo conservar o que a fai única ao longo do tempo.
O Castelo: onde naceu a historia de Allariz.
Situado estratexicamente sobre o río Arnoia, o monte do Castelo marca a orixe da vila de Allariz.
Hoxe apenas quedan restos visibles da antiga fortaleza pero subir ao Castelo segue sendo unha das visitas imprescindibles de Allariz. Desde o seu miradoiro obtense unha das panorámicas máis fermosas da vila e do val do Arnoia, ademais de comprender por que este lugar foi elixido como punto estratéxico para o seu nacemento.
Aproveitando as defensas naturais que ofrecían o río e as fortes pendentes do terreo, entre os anos 1072 e 1078 levantouse neste lugar, por iniciativa de Afonso VI, unha gran fortaleza medieval. Antes dela, todo apunta a que este mesmo enclave acolleu un antigo asentamento castrexo, posteriormente romanizado, o que demostra a importancia estratéxica deste espazo desde hai séculos.
Ao longo da Idade Media, o Castelo converteuse nunha peza clave na defensa da vila e nas loitas fronte ao veciño reino de Portugal. As súas sólidas defensas permitiron resistir o asedio irmandiño no século XV, sendo unha das poucas fortalezas galegas que non caeron durante aquela revolta. Co paso do tempo, a fortaleza foi perdendo a súa función militar e, tras a desamortización no século XIX, boa parte das súas pedras reutilizáronse para construír casas da contorna e para empedrar moitas das rúas do centro histórico.
Quizais por iso o Castelo segue sendo moito máis ca un lugar desde o que contemplar a paisaxe. Representa a orixe de Allariz e lembra a capacidade dun pobo para conservar a súa historia e integrala no seu día a día. Dise que parte do antigo Castelo segue hoxe baixo os nosos pés, nas rúas que percorremos. E, dalgún xeito, tamén continúa presente na memoria e no orgullo dunha vila que nunca deixou de mirar cara ao futuro sen esquecer as súas raíces.
A Fundación Vicente Risco: o lugar onde as ideas tamén forman parte do patrimonio.
Na rúa San Lourenzo atópase a casa na que Vicente Risco viviu, escribiu e pasou longas tempadas da súa vida. Hoxe este edificio acolle a Fundación Vicente Risco, unha institución creada para conservar e divulgar o legado dun dos intelectuais máis influentes da cultura galega. En 2025, a importancia dos seus fondos foi recoñecida coa incorporación da súa colección ao Sistema Galego de Museos e a súa sede converteuse en 2026 nun museo aberto ao público.
Visitala é moito máis que achegarse á figura dun escritor. No seu interior poderás descubrir o despacho onde traballaba Vicente Risco, manuscritos, debuxos, libros, obxectos persoais e diversas exposicións que permiten comprender o seu pensamento e a súa contribución á literatura, á etnografía, á arte e á defensa da cultura galega.
Entre elas destaca O Porco de Pé, unha colección de ilustracións de Xabier Varela inspiradas na novela máis coñecida de Vicente Risco, que ofrece un percorrido visual polos seus escenarios e personaxes. Como homenaxe a esta colección, Fina Rei creou unha edición especial de estoxos de bombóns que inclúe unha lámina destas ilustracións, para que quen o desexe, tamén poida levar consigo un anaco deste universo artístico.
Ademais, a programación temporal converte cada visita nunha oportunidade para seguir descubrindo novas pezas do seu legado.
Se o Castelo fala da orixe de Allariz, a Fundación Vicente Risco axúdanos a entender outra parte esencial da súa identidade: o valor da cultura, da lingua e da memoria colectiva. Porque un pobo non se constrúe só coas súas pedras, senón tamén coas ideas, as historias e as persoas que contribuíron a preservar aquilo que o fai único.
O Parque Etnográfico do Río Arnoia: onde descubrir o Allariz dos oficios.
Se hai un lugar que axuda a comprender como vivía e traballaba a xente de Allariz ao longo dos séculos, ese é o Parque Etnográfico do río Arnoia. Este conxunto patrimonial naceu coa intención de recuperar e poñer en valor os antigos oficios que marcaron a economía da vila e que sempre estiveron estreitamente ligados ao río Arnoia.
O percorrido está formado por tres espazos: o Muíño do Burato, o Museo do Coiro “Fábrica de Curtidos Familia Nogueiras” e o Museo do Tecido “O Fiadeiro”. En conxunto, permiten descubrir como se moía o gran, como se curtían as peles ou como se traballaban os tecidos, a través de maquinaria orixinal, ferramentas tradicionais e demostracións que axudan a entender o saber facer artesanal que marcou durante séculos a historia de Allariz.
Máis alá da visita, este parque axúdanos a comprender que a historia de Allariz construíuse grazas ao traballo dos seus artesáns e artesás, aos seus oficios e ao coñecemento transmitido de xeración en xeración. Un legado que segue vivo grazas á conservación destes espazos e ao compromiso por transmitir ás novas xeracións unha parte fundamental da nosa identidade.
Quizais por iso este é un dos lugares que mellor representa o carácter de Allariz: unha vila que soubo conservar os seus oficios, coidar o seu patrimonio e demostrar que a tradición segue tendo un lugar no presente.
Unha filosofía que tamén compartimos en Fina Rei, onde cada doce é unha forma de manter vivo un saber facer que forma parte da nosa historia.
Foto da portada: https://www.allariz.gal/turismo/